مکینتاش، فرزند اول و ارشد شرکت اپل این هفته ۳۰ سالگی خود را جشن میگیرد. کودکی که امروز در اوج و همچون یک ستاره ی جوان می درخشد. امروز کاربران مکینتاش به سبک و سیاق جوانان این دوره او را با نام مستعار مک می شناسند و شاید به یاد نداشته باشند که مک اولین سیستم عاملی بود که کاربران را از “اوپراتور” به “کاربر” تبدیل کرد. محیط گرافیکی مکینتاش از همان ابتدا به عنوان پلتفرمی شناخته می شد که انجام دادن کارها را تسهیل و تسریع میکرد و امکاناتی را در اختیار کاربر قرار میداد که در سیستمهای کامپیوتری دیگر به سادگی دست یافتنی نبودند.
اپل به همین مناسبت صفه اصلی سایت و اپ استور خود را تغییر داده و برای کاربران صفحاتی را تدارک دیده تا ۳۰ سال لذت کار با مک را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. همچنین برای مرور ۳۰ سال گذشته برای قدیمی تر ها و برای جوانتر ها که اولین مک و راه طولانی طی شده ی آنرا به خاطر ندارند، با یک تایم لاین این سالها را مرور کرده.
اپل با قرار دادن سیر تکاملی مک های خود از سال ۱۹۸۴ تا سال ۲۰۱۴ که با Macintosh آغاز و به Mac pro ختم می شود از کاربران مکینتاش خود خواسته تا با انتخاب هر یک از مک های قرار داده شده در طول این سال ها به همراه کشوری که از آن استفاده می کند آماری از کاربران خود با دسته بندی های کاربری از کاربرد خانگی تا تجاری داشته باشد .
در اواخر سال ۱۹۷۷ “کن اولسن” مدیرعامل شرکت قدرتمند Digital Equipment Corporation ایده کامپیوترهای شخصی یا همان PCها را رد کرد و گفت: “هیچ دلیلی وجود ندارد که کسی بخواهد یک کامپیوتر در خانهاش داشته باشد!” با وجود اینکه این گفته حالا مسخره به نظر میرسد آن زمان دلایل منطقی وجود داشت. پروژههای کامپیوترهای خانگی در آن زمان اغلب به دلیل ناپایداری، دشواری در استفاده و مخصوصاً قیمت دهها هزار دلاری شکست خورده بودند؛ اما… سال ۱۹۸۴ سی سال پیش در چنین روزهایی اپل اولین مکینتاش را عرضه کرد.
در شرایطی که بیشتر رقبا از سیستمعاملهای مبتنی بر خطوط فرمان مانند MS-DOS مایکروسافت استفاده میکردند مک برای اولین بار از یک رابط کاربری گرافیکی انقلابی به نام Mac OS استفاده کرد. البته پیش از آن بسیاری از کمپانیها از جمله اپل پیش از آن رابط کاربری گرافیکی را امتحان کرده بودند اما هربار به دلیل مشکلاتی مانند ناقص بودن و یا نیاز به سختافزار گرانقیمت آن را کنار گذاشته بودند.
با وجود آنکه اولین مک قیمتی برابر با ۲۴۹۵ دلار (با احتساب تورم امریکا معادل بیش از ۵۰۰۰ دلار امروزی) قیمت داشت و امروزه قیمت بسیار بالایی برای یک کامپیوتر شخصی محسوب میشود؛ در آن روزها نسبت به کامپیوترهای با رابط کاربری گرافیکی دیگر مانند Xerox Star که در سال ۱۹۸۱ هم ۱۶۰۰۰ دلار قیمت داشت و یا کامپیوتر لیزا اپل با قیمت ۹۹۹۵ دلار یک گزینه عالی محسوب میشد.
قیمت عالی مک و رابط کاربری گرافیکی آن به سرعت این کامپیوتر را در میان هنرمندان دیجیتال و انتشارات و نویسندگان محبوب کرد و هنوز که هنوز است مک به عنوان سیستمعامل محبوب آهنگسازها، فیلمسازها و دیگر هنرمندان دیجیتالی در سراسر دنیا شناخته می شود. درست است که سختافزار و نرمافزار مک نسبت به نمونههای اولیه بسیار دگرگون شده است اما جایگاه آن در دنیا کماکان بدون تغییر باقی مانده است.
عرضه مکینتاش توسط اپل همچنین به معنای اعلام جنگ با کمپانی بزرگ IBM بود، کمپانی که استیو جابز طبق مصاحبه سال ۱۹۸۵ از آن متنفر بود. او در این باره گفته بود: “اگر آیبیام پیروز شود به اعتقاد من ما حدود ۲۰ سال به یک دوران تاریک کامپیوتری وارد خواهیم شد.” در ابتدا به نظر میرسید که مک واقعاً یک تهدید بزرگ برای IBM محسوب میشود و اپل کامپیوترها را به همان سرعتی که میساخت، میفروخت. اما مشکلات داخلی باعث اخراج جابز از اپل و کاهش تدریجی کیفیت مکهای بعدی اپل شد تا جایی که این کمپانی هیچوقت موفق به حذف برچسب “سازگار با IBM” نشد، کاری که بعدها مایکروسافت و اینتل انجام دادند.
با وجود اینکه مک هیچگاه مستقیماً IBM را شکست نداد اما تحولاتی که ایجاد کرد بسیاری پیشرفتها را برای به زیر کشیدن پادشاه وقت کامپیوترها ممکن کرد. ایدههایی مانند آیکونها، ماوس، نوارهای اسکرول و پنجرهها با وجود اینکه توسط اپل اختراع نشدند اما به علت استفاده درست در مک و محبوبیت آن فراگیر شده و بعدها توسط رقبایی مانند ویندوز به کار گرفته شدند. IBM موفق نشد تا با موج پیشرونده سیستمعاملهای با رابط کاربری گرافیکی به جلو حرکت کند و با وجود اینکه در سال ۱۹۸۸ آپدیتی را برای OS/2 خودش منتشر کرد به علت قیمت بالا و مشکلات سازگاری عملاً ورشکسته شد. به این ترتیب با اینکه اپل بذرهای سقوط IBM را پاشیده بود اما دستاوردهای آن را درو نکرد.
امروزه با اینکه مک یک سیستمعامل قدرتمند و محبوب و شناخته شده به حساب میآید اما کماکان پس از ویندوز مایکروسافت در رتبه دوم قرار گرفته است. شایعات در مورد پایان کار مک به دلیل حضور بیشتر iOS هم اشتباه از آب درآمد و با وجود اینکه سیستمعامل دسکتاپ اپل امروزه با نام OS X عرضه میشود لپتاپهای این شرکت کماکان با نام مکبوک عرضه شده و احتمالاً کسی نام مکینتاش را از یاد نخواهد برد.
اولین کامپیوتر اپل با این جمله معروف در تبلیغات تلویزیونی ظاهر شد: «روز 24 ژانویه 1984 کمپانی اپل مکینتاش را معرفی خواهد کرد و شما خواهید دید که چرا 1984 دیگر شباهتی به “1984” نخواهد داشت.» اشارهای به یکی از مهمترین کتابهای قرن بیستم: 1984 نوشته جرج اورول. کارگردان این تیزر تبلیغاتی ریدلی اسکات بود؛ از کارگردانان همیشه پیشتاز سینمای جهان.
بیایید با هم نیم نگاهی به این ۳۰ سال داشته باشیم. فاصله ای که اولین محصول اپل تا امروز طی کرده، سرشار از خاطرات تلخ و شیرین برای اپل دوستان است.
استیو جابز به همراه استیو وزنیاک (Steve Wozniak) در سال ۱۹۷۶ اولین کامپیوتر شخصی این شرکت به نام “Apple I” را به بازار عرضه کرد. این کامپیوتر که نخستین مدل آن بدنهای چوبی داشت، به قیمت ۶۶۶ دلار و ۶۶ سنت فروخته میشد. در آن زمان تمام کامپیوترهای شخصی به صورت قطعات مجزا فروخته میشدند، اما Apple I اولین کامپیوتری بود که با یک مادربورد به همراه تمام قطعات لازم عرضه شد.

در سال ۱۹۹۸ شرکت اپل دوباره به دوران موفقیت خود بازگشت. برای اولین بار نه تنها تکنیک خود کامپیتر مهم بود، بلکه طرح ظاهریاش نیز مورد توجه قرار گرفت. در این سال استیو جابز پس از غیبت بیش از یک دههای “iMac” را به بازار عرضه کرد. ادغام بدنهی کامپیوتر و نمایشگر در یک دستگاه، ایدهی اصلی تولید iMac بود. یکی از مدل های جدید این ایده را در تصویر میبینید.

یکی دیگر از نوآوریهای اپل “PDA”ها (Personal Digital Assistant / دستیار دیجیتالی شخصی) بودند. اما حتا طرفداران پر و پا قرص محصولات اپل هم نتوانستند ارتباط چندان دوستانهای با مدلهای مختلف این سری از جمله “Newton” (عکس) برقرار کنند. دستگاههایی که بعدها با صفحهی نمایش حسی (iPhone و iPad) به بازار عرضه شدند، در واقع مدلهای پیشرفتهتر PDAها هستند
یکی دیگر از محصولات پرطرفدار شرکت اپل که در واپسین ماههای قرن بیستم میلادی به بازار عرضه شدند، iBook های جدید بودند؛ لپتاپهای سبک، با طراحی زیبا و رنگهای خاص که باتری آنها به مراتب بیشتر از مدلهای مشابه کاربران را همراهی میکرد.
در سال ۲۰۰۱ کمپانی اپل اولین دستگاه پخش صوتی دیجیتالی خود را روانه بازار کرد. iPod اولین دستگاه پخش MP3 نبود، اما برای طرفداران زیباترین بود. نرم افزارآیتیونز (iTunes) که توسط کمپانی اپل تولید شده، پل ارتباطی این دستگاه به کامپیوتر است. جدیدترین نسل iPod ها “شافل” (iPod Shuffle) نام دارد که به بزرگی یک انگشت است و نام آهنگها را به ۱۴ زبان مختلف نشان میدهد.
زمانی که استیو جابز در سال ۲۰۰۷ تلفن همراه هوشمند iPhone را معرفی کرد، شاید خبر نداشت که این گوشی چه تحولاتی به همراه خواهد آورد؛ تلفن همراهی که صفحه کلید نداشت و صفحهی نمایش آن لمسی بود. گوشی هوشمند ای فون به عنوان نمونهی کامل یک موبایلِ قابل اتصال به اینترنت محسوب میشود. شرکتهای بسیاری پس از اپل به سوی تولید این گوشیها رفتند.
اپل در سال ۲۰۱۰ یک لوح رایانهای را طراحی کرد که به “ارث استیو جابز” در این کمپانی معروف شد. “iPad” فصلی را در کتاب ارتباطات دیجیتالی باز کرد که در آن رایانههای قابل حمل (لپ تاپها) عادی “مدرن” به نظر نمیرسند. “HP” آمریکا (Hewlett-Packard) یکی از شرکتهایی بود که پس از مدتها تحقیق بر روی لوحهای رایانهای اعلام کرد که به دلیل هزینههای کلان و پیچیدگیهای فنی، این پروژه را نیمهکاره رها میکند.
با کنارهگیری استیو جابز تیم کوک (Tim Cook) جایگزین وی شد. کوک یکی از مدیران ارشد اپل است و چهرهای ناشناخته نیست. استیو جابز در استعفانامه خود خطاب به شرکت اپل و دوستداران محصولات اپل نوشته است: «من همیشه گفته بودم که اگر روزی فرا رسد که من نتوانم از عهده وظایف مدیرکلی شرکت اپل و انتظارات برآیم، خود اولین کسی خواهم بود که به شما اطلاع میدهم. متاسفانه این روز فرا رسیده است.»
بیماری استیو جابز موضوع پنهانی نبود. او در سال ۲۰۰۹ میلادی نیز مجبور به عمل پیوند کبد شد. جابز در سال ۲۰۰۵ میلادی نیز به خاطر سرطان غدد تحت عمل جراحی قرار گرفت. وی در نهایت یک روز پس از آن که جانشیناش “تیم کوک” مدل جدیدی از iphone را معرفی کرد (۱۳ مهر/۵ اکتبر) درگذشت.